هرچند وحدت وجود قبل از ابن عربی نیز در میان بسیاری از عرفا مطرح بوده، ولی بی تردید ابن عربی بیشترین كلام را در این مورد بیان داشته است.

در مورد معنای وحدت وجود باید گفت: وحدت وجودی كه مورد نظر عرفا و ابن عربی بوده، وحدت مفهومی وجود نیست، بلكه منظور وحدت وجود خارجی اشیا است كه عرفا از طریق شهود به حقیقت آن دست یافته اند. بنابر این نظریه؛ وجود حقیقی بیش از یكی نیست و آن وجود خداوند است و غیر خدا هرچه موجود به نظر می آید صرفا تعینات و اعتبارات و تجلیات همان وجود واحدند.

ابن عربی معتقد است كه حقیقت وحدت وجود «طوری ورای طور عقل» است كه باعث حیرت عقلا است و برای درك آن نیاز به آگاهی ای از نوع برتر است و امید ندارد كه عقل آن را درك كند.

در حكمت متعالیه ملاصدرا نیز نظریه وحدت وجود  مطرح شده و بنا به تصریحات بسیاری از بزرگان، ملاصدرا در بیان این نظریه بسیار از ابن عربی متاثر بوده است.

تفاوت اساسی، بین ابن عربی و ملاصدرا در این است كه با تمام تاكیدی كه ابن عربی بر«طوری ورای طورعقل» بودن وحدت وجود دارد، ملاصدرا معتقد است كه این نظریه قابل بیان فلسفی بوده، لذا نظام فلسفی خود را بر اساس اصالت وجود و وحدت وجود پایه گذاری كرده است.

گفتنی است كه مسئلۀ وحدت وجود برای عرفا به هیچ وجه به عنوان یك نظریۀ فلسفی محض و جدای از واقعیت زندگی مطرح نبوده، بلكه بازگو كننده عالی ترین درجه از اخلاص آنان در توحید خداوند بوده است و زندگی سراسر عشق و شور عارفان الاهی در واقع تجسم زندگی بر اساس وحدت وجود است.

مكتب عشق در عرفان اسلامی از دل این نظریه بر خاسته؛ چرا كه سالك طریق عرفان اگر به این حقیقت واقف باشد كه جهان و به ویژه انسان تجلی خداوند است، عاشق ظهور خدا در جهان خواهد شد و نهایتاًَ در این عشق فانی شده و به وجود حقیقی خواهد رسید.

عارفان نامدار مسلمان از قرن اول و دوم هجرى تاکنون به این ترتیب است که در زیر می آید:

در قرن اول و دوم هجرى شخصيت هايى چون: ابو هاشم صوفى كوفى، شقيق بلخى، معروف كرخى، فضيل ابن عياض.

در قرن سوم: بايزيد بسطامى، سرّى سقطى، حارث محاسبى، جنيد بغدادى، ذو النون مصرى، سهل بن عبد الله تسترى، حسين بن منصور حلّاج،

در قرن چهارم: ابو بكر شبلى، ابو على رودبارى، ابو نصر سراج طوسى، ابو الفضل سرخسى، ابو عبد الله رودبارى، ابو طالب مكّى.

در قرن پنجم: ابو الحسن خرقانى، ابو سعيد ابو الخير، ابو على دقّاق نيشابورى، ابو الحسن على بن عثمان هجويرى، خواجه عبد الله انصارى، ابو حامد محمد غزالى، ابو القاسم عبد الكريم قشيرى.

در قرن ششم: عين القضاة همدانى، سنايى غزنوى، احمد جامى معروف به ژنده‏پيل، عبد القادر گيلانى، روزبهان بقلى شيرازى.

در قرن هفتم: نجم الدين كبرا، فريد الدين عطّار نيشابورى، شهاب الدين سهروردى زنجانى (اين شخص غير از شهاب الدين سهروردى معروف به شيخ اشراق است)، ابن فارض مصرى، محيى الدين عربى، صدر الدين قونوى، جلال الدين رومى (مولوى)، فخر الدين عراقى.

در قرن هشتم، علاء الدوله سمنانى، عبد الرزاق كاشانى، خواجه حافظ شيرازى، شيخ محمود شبسترى، سيد حيدر آملى، عبد الكريم جيلى.

در قرن نهم: شاه نعمت الله ولى، صائن الدين على تركه اصفهانى، محمد بن حمزه فنارى، شمس الدين محمد لاهيجى و نور الدين عبد الرحمن جامى.

از قرن نهم به بعد شخصيت نامدارى در بين متصوفه نمى‏شناسيم كه به لحاظ علمى از امتيازى برخوردار باشد و غالبا كسانى در عرفان نظرى تخصص يافته‏اند كه خود از سلسله‏هاى رسمى متصوفه به شمار نمى‏روند؛ مانند صدر المتألهين شيرازى، محمد صادق اردستانى، سيد رضى لاريجانى، محمدرضا قمشه‏اى، ميرزا هاشم اشكورى.

از عارفان نامدارى كه از قرن دوم هجرى تا قرن نهم نام برديم اقوال و يا آثار ارزشمندى به جاى مانده است كه مجموعه آنها بخش مهمى از گنجينه عظيم علمى و فرهنگى را در تاريخ اسلام تشكيل مى‏دهد. آثارى چون قوت القلوب ابو طالب مكى، كشف المحجوب هجويرى، رسائل قشيرى، تمهيدات عين القضاة همدانى، عوارف المعارف سهروردى، احياء العلوم غزالى، فتوحات مكيه و فصوص الحِكَم محيى الدين عربى، الإنسان الكامل عبد الكريم جيلى و نيز شروحى كه بر برخى از اين آثار نوشته شده و ديوان هاى شعر از عارفان شاعرى چون عطّار نيشابورى، ابن فارض مصرى، جلال الدين رومى، حافظ شيرازى و شيخ محمود شبسترى.

علامه حسن زاده آملی، جوادی آملی، شاه آبادی و فاطمی نیا از عارفان بزرگ عصر حاضر هستند.[1]

مراجع تقلید اجازۀ پدر را برای ازدواج دختر شرط می دانند و این به جهت آن است که سرمایۀ دختران بکارت و عفاف آنان است ولی بسیاری از دختران با خلوص خود، به ابراز عشق مردان دل می بندند و هر مردی را وفادار می پندارند در حالی که از رفتار خاص مردان تا قبل از ازدواج اطلاعی ندارند و بعد از ازدواج متوجه بی وفایی ها و احیانا خیانت آنان می شوند. به همین دلیل لازم است پدر یا ولی دختر که از طرفی خصوصیات مردان و حیله های آنها را به خوبی می داند و از طرفی خیر خواه دختر خود است با این شرط که سخت گیری بیهوده نکند در این مورد نظر بدهد. به همین جهت مراجع تقلید بر این عقیده اند که اگر همسر مناسبى براى دختر پيدا شده كه شرعاً و عرفاً كفو اوست و مصلحت دختر در ازدواج با اوست اما پدر یا جد پدرى، بدون جهت مانع ازدواج مى‏شوند،در این صورت لازم نيست از پدر و جد پدري اجازه بگيرد.